Category Samorząd w Polsce

Uprawnienia inspektorów kontroli

– prawo żądania niezbędnych informacji dotyczących działalności kontrolowanych jednostek, w szczególności ich gospodarki finansowej z. zakresu realizacji budżetu oraz gospodarki finansowej:

czytaj więcej

UDZIAŁ W PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB PRAWNYCH

Podatek dochodowy od osób prawnych jest istotnym źródłem dochodów budżetu państwa i odnosi się do podmiotów posiadających osobowość prawną2-17. Osobą prawną jest wyodrębniona jednostka organizacyjna, która zgodnie z obowiązującymi przepisami może występować jako samodzielny podmiot prawa cywilnego /jest to twór sztuczny powołany przez człowieka/. Na istotę osoby prawnej składają się:

czytaj więcej

Zapisy Konstytucji odnoście samorządów terytorialnych

Gdyby przytoczyć wszystkie akty prawne regulujące funkcjonowanie gmin, szczególnie zakres finansów lokalnych, to można byłoby lepiej zrozumieć trudności, przed jakimi stali i stoją niedoświadczeni jeszcze działacze samorządowi. Dodać też należy, że od chwili utworzenia samorządów terytorialnych wielokrotnie zmieniały się, często bardzo istotnie, rozwiązania prawne. Od 1990 roku powstały też nowe instytucje mające znaczenie w funkcjonowaniu gmin. Największe oczekiwanie w ugruntowaniu pozycji samorządu terytorialnego oraz w poszerzeniu reformy samorządowej wiązano z pracami nad nową konstytucją. Wynikiem kompromisu było przyjęcie ustawy zasadniczej, która odsyła w szczególnie istotnych kwestiach do ustaw, które ostatecznie mają rozstrzygnąć o

czytaj więcej

ZARZĄDZANIE GMINĄ CZ. II

Sukces samorządu terytorialnego jest funkcją stworzonych jej warunków przez państwo oraz wykorzystania miejscowego potencjału. Efektywna realizacja rozległego zakresu działania gmin i zróżnicowania charakteru ich zadań, wymaga spełnienia trzech podstawowych warunków:

czytaj więcej

Zasady finansowania Sejmiku

Budżet sejmiku jest jednodzialowy /dział 91 -administracja państwowa, rozdział 9148/ i winien być przedłożony w postaci projektu przez prezydium do 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy – nie przewiduje się dlań instytucji prowizorium budżetowego. Przewodniczący sejmiku zobowiązany jest ogłosić uchwalę budżetową i sprawozdanie z jej wykonania, bowiem finanse sejmiku, podobnie jak samorządów terytorialnych. są jawnie. Wszystkie operacje finansowe wykonywane są przez bank /sejmik sam wybiera bank – z wyjątkiem NBP/ wg zasad określonych w sferze budżetowej. Sprawozdanie z wykonania budżetu przedkłada prezydium /odpowiedzialne za prawidłową gospodarkę finansową/, zaś sejmik podejmuje uchwalę o udzieleniu bądź nie absolutorium dla prezydium. Analizując wydatki sejmików, można wyróżnić kilka podstawowych, powtarzających się pozycji:

czytaj więcej

Zmiany uchwały budżetowej

Zarząd po uchwaleniu budżetu przygotowuje szczegółowy podział dochodów i wydatków według: działów, rozdziałów i paragrafów – co ułatwi wykonywanie budżetu. Zmiany uchwały budżetowej w ciągu roku budżetowego mogą być dokonywane z zastosowaniem odpowiedniej procedury, przy czym:

czytaj więcej

Zróżnicowanie potencjału poszczególnych gmin

Aż do 1993 roku zakres zadań i kompetencji wszystkich gmin byl identyczny. Przy dużym zróżnicowaniu potencjału poszczególnych gmin nie było to rozwiązanie dobre. Duże gminy całkiem zasadnie uważały, że znaczną część zadań wypełnianych na ich terenie przez administrację rządową (na przykład prowadzenie szkól średnich, placówek ochrony zdrowia, instytucji kultury, domów pomocy społecznej, eksploatacja dróg) mogą wykonywać lepiej, niż wykonuje je administracja rządowa. Istniała jednak obawa, że do przejęcia takich zadań nie jest przygotowana znaczna część gmin mniejszych, o słabszym potencjale ekonomicznym. Stało się oczywiste, że dalsze utrzymywanie zasady jednolitości kompetencji gmin będzie hamowało ważne proces stopniowego rozszerzania zakresu zadań przekazywanych gminom.'”

czytaj więcej

ZWIĄZKI I POROZUMIENIA KOMUNALNE CZ. II

W przeprowadzonych przez Centrum Badania Opinii Społecznej w 1994 roku badaniacli m.in. nad funkcjonowaniem związków gmin. zapytano radnych o wykorzystywanie lej formy do zaspokojenia potrzeb społeczności lokalnej. Z analizy uzyskanych informacji wynika, że ponad ‚/, gmin nie należała do żadnego związku międzygminnego i dotyczy to przede wszystkim gmin wiejskich. Wśród powodów nie zawarcia /wstąpienia/ związku stwierdzano przede wszystkim, że nie było takiej potrzeby /głównie radni ze wsi/ oraz, że brak było informacji o możliwości utworzenia takiego związku /też wieś/. Radni z gmin należących do związków międzygminnych pozytywnie oceniają efekty wspólnego działania /prawie 2/3 respondentów/, wśród ocen negatywnych dominują rolnicy nie inte- resując\ się polityką”4. Trzeba przyznać. ze te samorządy które wykorzystały praw ną możliwość utworzenia związku międzygminnego dla rozwiązywania wspólnego potrzeb zbiorow ości lokalnej uzyskują z tego tytułu korzyści i postrzegają to wyraźnie radni. Tam zaś. gdzie nie podjęto prób utworzenia związku międzygminnego, bądź gdzie nie powiodły się takie próby, opinia o możliwościach związków międzygminnych w lepszym wykorzystaniu miejscowego potencjału dla rozwiązywania problemów lokalnych jest mało pozytywna. Może ‚w szeregu wypadkach z pewnością tak jest/ to świadczyć o niedostatecznej wiedzy o związkach międzygminnych oraz o niedostatecznej aktywności lokalnych elit rządzących.

czytaj więcej

RODZAJE WYDATKÓW

W literaturze przedmiotu wyodrębnia się również podział wydatków na bezzwrotne i zwrotne. Wydatki bezzwrotne określa się w prawie finansowym dwojako: subwencje i dotacje266. Podstawowa część wydatków budżetowych jest dokonywana bezzwrotnie. Zakres wydatków zwrotnych w budżecie jest ograniczony. Mogą one występować w dwojakiej postaci: bądź jako pożyczki udzielane ze środków budżetowych lub też jako lokaty środków budżetowych w bankach, bądź wreszcie jako zwrot uzyskanych wcześniej pożyczek. Rozpowszechniony jest także podział wydatków na osobowe i rzeczowe. Wydatki osobowe obejmują wynagrodzenia i inne świadczenia płacone pracownikom państwowym. W>datki rzeczowe obejmują wpłaty za towary i usługi materialne świadczone na rzecz państwa-” .

czytaj więcej

Rodzaje dochodów gmin

Pomimo zmian wysokości kwot dochodów własnych gmin w poszczególnych latach /wynika to z zasad określonych ustawowo/, także zmian w zasadach ich naliczania, wspólną ich cechą jest to, że są one związane z budżetami lokalnymi w sposób trwały i z niewielkimi wyjątkami, w całości stanowią dochód gminy. Dlatego też ustawodawca określił precyzyjnie źródła dochodów, co oczywiście świadczy o bardzo dużym stopniu oddziaływania państwa na kształtowanie wpływów (zakres i wielkość) samorządów terytorialnych. W państwach o ukształtowanej pozycji samorządów można wyróżnić następujące metody centralnego regulowania wpływów do kas lokalnych:

czytaj więcej

REGIONALNE IZBY OBRACHUNKOWE CZ. II

– Ponadto obowiązkiem izby jest:

– wydawanie na wniosek banku, innego niż bank wykonujący bankową obsługę budżetu gminy, opinii o możliwości spłaty kredytu:

czytaj więcej

Proces upodmiotowienia społeczności gminnych

Utworzenie samorządów’ terytorialnych, obok zinstytucjonalizowania więzi lokalnych, stworzenia większych możliwości zaspokojenia potrzeb zbiorowych, dało mieszkańcom dużą samodzielność. Widoczna jest ona, obok prawnie przyznanych kompetencji, w swobodnym kreowaniu elity rządzącej, w bezpośrednim decydowaniu na wybór radnych i pośrednio na urzędników i pracowników samorządowych. To między innymi sprawiło, że przy utrzymującym się znaczeniu przynależności partyjnej w awansowaniu na stanowiska w administracji scentralizowanej, w samorządach terytorialnych znaczenie przynależności spadło, zaś większy wpływ mają kryteria racjonalne, kompetencje i postawa będąca przedmiotem stałej oceny otoczenia. Oceniając lokalne elity rządzące trzeba zdawać sobie sprawę, że są one związane i ewoluują wokół podstawowych organów samorządowych – są zatem te organy miejscem funkcjonowania lokalnych elit rządzących. Jeszcze przed 1990 rokiem elity rządzące umieszczone były przede wszystkim w partiach politycznych, tam znajdowały się centralne dla jednostek lokalnych ośrodki rządzenia. Rada narodowa formalizowała wcześniej ustalone poza nią decyzje. Obserwowane narastające poczucie posiadania władzy lokalnej przez społeczności gminne i elity rządzące, prowadzi do wzrostu aktywności całych społeczeństw miast i wsi w rozwiązywaniu problemów. Rządzący w gminach są przekonani, że wyborcy, i tylko oni, decydują o składzie organów gminnych, zatem to przede wszystkim oni kształtują obraz lokalnych elit rządzących. Oczywiście tworzą się i upadają grupy nieformalne starające się oddziaływać na decyzje organów samorządowych. Jednak ich rola, jak dotychczas, jest niewielka. To w obrębie rady, przy rosnącym udziale przewodniczącego zarządu oraz w urzędzie gminy przede wszystkim tworzone są decyzje.

czytaj więcej

ORGANY SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

Jednostkami samorządu terytorialnego są gminy i ich związki. Jednostki te posiadają osobowość prawną i mogą, z pewnymi ograniczeniami, prowadzić działalność gospodarczą na tle odrębnych przepisów. Nie można jednak w stosunku do nich ogłosić upadłości /podobnie jak Skarbu Państwa. PKP, NBP ilp./. ponieważ zostałyby wówczas pozbawione swego komunalnego majątku, dzięki któremu mogą wykonywać swoje podstawowe zadania publiczne na rzecz gminy i jej mieszkańców’. Jednakże, gdy gminy stają się wspólnikami spółek handlowych /kapitałowych/, ich status prawny się zmienia i wówczas, tak jak każda inna spółka, podlegają reżimowi prawa upadłościowego6.

czytaj więcej

Organy nadzoru – kontynuacja

Organv sprawujące nadzór nad gminami mają prawo żądania niezbędnych informacji i danych dotyczących organizacji i funkcjonowania gminy, mogą dokonywać wizytacji administracji komunalnej i uczestniczyć w posiedzeniach organów gminy. Zgodnie z ustawą, przewodniczący zarządu zobowiązany jest przedkładać wojewodzie w ciągu 7 dni uchwały rady oraz regionalnej izbie obrachunkowej uchwały objęte jej zakresem nadzoru. Ustawodawca określił zasady uchylania uchwał lub ich części przez organy sprawujące nadzór, określił także prawo gmin do odwołania się od orzeczeń organu nadzoru. Należy podkreślić, że nadzorem objęte są tylko te czynności, które określa prawo. Dlatego też decyzje organów’ monokratycznych, zatem wójta, burmistrza czy prezydenta nie są objęte takim nadzorem. Stąd w przypadku aktu prawnego podjętego przez przewodniczącego zarządu, jeśli nie jest on zgodny z prawem /bo podjęty został bez właściwego upoważnienia/ i jeśli nie zostanie uchylony przez organy gminy, to o jego nieważności nie może skutecznie orzec ani wojewoda, w trybie nadzoru nad zgodnością z prawem uchwal organów gminy, ani sąd administracyjny i inny organ. Jest to ewidentna luka prawna, z której korzysta wiele samorządów. Należałoby w związku z tym dokonać nowelizacji właściwych aktów prawnych, której wynikiem powinno być objęcie nadzorem, pod względem zgodności z obowiązującym prawem, także decyzji czy innych aktów nie będących decyzjami administracyjnymi.

czytaj więcej