Monthly Archives Sierpień 2015

SAMORZĄD TERYTORIALNY – ISTOTA I ZAKRES JEGO DZIAŁANIA

Podstawowym aktem prawnym określającym status samorządu terytorialnego w Polsce jest ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie terytorialnym42. Powrócono w niej do przedwojennej idei samorządu terytorialnego opartego na zasadzie zrzeszenia, co oznacza, że wszyscy mieszkańcy danej gminy z mocy prawa tworzą zrzeszenie (wspólnotę), posiadającą osobowość prawną i wypełniającą zadania administracyjne. Powołanie samorządu terytorialnego spowodowało konieczność rozdzielenia zadań i kompetencji pomiędzy organami samorządowymi i rządowymi. Uczyniono to w ustawie z dnia 17 maja 1990 roku o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw4-5. Generalnie rzecz biorąc, do właściwości organów gminy przeszły (chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej) jako zadania własne, określone w ustawach zadania i odpowiadające im kompetencje należące uprzednio do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Listę tych uprawnień otwiera rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 roku o ustalaniu nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych oraz o numeracji nieruchomości44. Ponadto gminy przejęły – jako zadanie własne – szereg spraw należących dotychczas do wojewódzkich rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego. Wśród zadań i kompetencji przeniesionych do organów rządowych znalazły się przede wszystkim te, których zasięg wykracza poza teren gminy.

czytaj więcej

OPŁATY LOKALNE

Opłaty lokalne są formą danin publicznych kształtowanych jednostronną decyzją władzy publicznej (przez państwo lub radę samorządu terytorialnego). W 188 Zgodnie z. nil ustawy z 12 stycznia IWI roku o podatkach i opłatach lokalnych górna granica podatku określana jest rozporządzeniem Ministra finansów /na podstawie wskażjiika wzrostu cen detalicznych towarów i usług/. przypadku państwa nabierają one jednolitego charakteru, w odniesieniu do rad mogą różnie kształtować się w poszczególny ch gminach. Wysokość opłat nie jest wynikiem mechanizmu rynkowego czy umowy kupna-sprzedaży , wnosi się ją za konkretną usługę, czynność lub decyzję w wysokości określonej przez radę gminy. Wysokość opłat jest zazwyczaj umiarkowana i często ustalana poniżej rzeczywistych kosztów czynności. W odniesieniu do niektórych opłat, ich górną granicę określił ustawodawca. Opłaty, w których ustawodawca określił ich górną granicę ulegają od 1997 roku corocznemu podwyższeniu na następny rok podatkowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi wzrostu cen detalicznych towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszych trzech kwartałów roku, w którym stawki ulegają podwyższeniu, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Minister Finansów został zobowiązany do określania w każdym roku, mocą rozporządzenia, górnych granic stawek kwotowych na każdy rok podatkowy. Opłatami lokalnymi są opłaty:

czytaj więcej

DOTACJE

Dotacja, jako termin ekonomiczny /zasiłek pieniężny, subwencja, subsydium/ oznacza bezzwrotną pomoc finansową udzieloną w celu popierania jakiejś działalności. Może też być dopłatą do nieopłacalnej produkcji, sprzedaży lub usługi /dotacja przedmiotowa/ albo dopłatą do nieopłacalnej działalności całego podmiotu gospodarczego /dotacja podmiotowa/. Stąd celem dotacji jest m.in. utrzymanie produkcji określonych wyrobów, wykonywanie określonych usług wg cen tez zazwyczaj z góiy określonych. Dotacja może być udzielana z budżetu państwa i funduszy pozabudżetowych. W zależności od kierunku przeznaczenia, wyróżnia się dotacje przedmiotowe i podmiotowe2110. W akiach prawnych tworzących podwaliny systemu zasilania budżetów lokalnych, wymienia się również następujące rodzaje dotacji: dotacje o charakterze wyrównawczym, zwane subwencjami oraz dotacje celowe210. Określeniem dotacja obejmuje się zarówno wydatki bezzwrotne, dokonywane z budżetu centralnego na rzecz budżetów lokalnych /wydatki dokonywane w trybie procedury par excllence budżetowej/, jak i wydatki bezzwrotne na rzecz podmiotów gospodarczych /przedsiębiorstw publicznych, spółek, spółdzielni, organizacji społecznych itp./. Dotacje udzielane z budżetu państwa mają charakter ogólny lub celowy i są zazwyczaj przyznawane na okres nie dłuższy niż jeden rok. Są one instrumentem finansowym, przy pomocy którego państwo oddziaływuje na gospodarkę np. samorządów terytorialnych. Podstawowym celem dotacji jest “zasilanie” (alimentacja) budżetów samorządowych, związane z równoważeniem tych budżetów w celu wykonania zadań ciążących na samorządach.

czytaj więcej

Dotacje na zadania z zakresu pomocy społecznej

Obowiązek wykonywania zadań pomocy społecznej spoczywa na gminie oraz na administracji rządowej. Gmina nie może odmówić pomocy osobie potrzebującej, pomimo istniejącego obowiązku osób fizycznych lub osób prawnych do zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych. Zgodnie z

czytaj więcej

ZASPOKOJENIE POTRZEB MIESZKANIOWYCH

Zadaniem własnym gminy jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej28-1. Równocześnie gmina zobowiązana jest do wypłacania dodatków mieszkaniowych osobom, u których średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 150 proc, najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100 proc. w gospodarstwie wieloosobowym. Dotyczy to najmu lokali stanowiących własność gminy albo komunalnych osób prawnych lub spółek prawa handlowego utworzonych z udziałem gminy bądź pozostających w samoistnym posiadaniu tycli podmiotów. Wyplata dodatków mieszkaniowych jest zadaniem własnym gminy, a środki na ten cel pochodzą z budżetu państwa i są dotacją celową przyznaną wg zasad i w trybie ustalonym przez Radę Ministrów. Dodatek mieszkaniowy może być przyznany na okres 6 miesięcy.

czytaj więcej

BUDŻET GMINY

Każdy podmiot gospodarczy prowadzi w ramach swojej działalności gospodarkę finansową, a jej istota polega na gromadzeniu, podziale i wykorzystywaniu zasobów pieniężnych przeznaczonych na osiągniecie celów danej jednostki. Czynności te niewątpliwie wiążą się z planowaniem finansowym, zatem takim kojarzeniem wszystkich działań, w tym zasobów, aby uzyskać największe efekty. Planowaniem możemy nazwać ogól czynności związanych z podejmowaniem decyzji, dotyczących gromadzenia i podziału zasobów pieniężnych. W odniesień !LI do gmin odbywa się to najczęściej poprzez planowanie roczne – opracowywanie rocznego budżetu gminy. Organizacja, formy i zasady planowania finansowego mają ścisły związek z prowadzoną przez gminę polityką budżetową i mieszczą się w przyjętej uchwalą gminy procedurze budżetowej,

czytaj więcej

Ustawa budżetowa z 1992 r.

Ustawa budżetowa nu 1992 r. prawna wynika bezpośrednio z przepisów ustaw \ i powstaje zazwyczaj z chwilą wpisu określonej jednostki organizacyjnej do jednego z rejestrów, np. rejestru spółdzielni, rejestru przedsiębiorstw’ państwowych itp. Przepisy ustawy stosuje się również do jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem spółek pozbawionych tejże osobowości (cywilnej, jawnej i komandytowej). Przedmiotem opodatkowania tym podatkiem jest dochód, bez względu na rodzaj źródeł przychodów z jakich podatek ten został osiągnięty. Dochodem jest nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeśli zaś koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, to różnicą jest strata, którą pokrywki się w równy cii częściacli z dochodu uzyskanego w najbliższych, kolejno po sobie następujących trzech latach podatkowych, przy czym źródło przychodów, które przyniosło stratę, nie musi istnieć w następnych latach. Tym samym istnieje możliwość potrącenia 1/3 straty w każdym roku podatkowym,

czytaj więcej

Dokonanie reformy w podziale administracyjno-terytorialnym kraju

Dokonanie reformy w podziale administracyjno-terytorialnym kraju i organizacji organów terenowych nie zmieniło układu zależności gmin od państwa. Budżety terenowe były nadal częścią składową budżetu państwa. Nie miały one charakteru samodzielnego, rady narodowe poszczególnych stopni określały tylko niektóre źródła dochodów i to o znaczeniu drugorzędnym, podobnie też było z wydatkami. Budżety poszczególnych szczebli powiązane były ze sobą ekonomicznie przez przekazywanie środków finansowych w zarząd lub jako uzupełnienie dla organów budżetowych niższych stopni. O kształcie gospodarki finansowej rad narodowych decydowały więc rady w’yższego stopnia lub organy centralnelf’. Powołanie w 1973 roku gmin, zatem powrót do poprzedniego podziału terytorialnego, było przede wszystkim wynikiem słabości tak rozdrobnionych organizmów społeczno-gospodarczych. Późniejsze reformy podziału terytorialnego, tak jak poprzednie były przede wszystkim dziełem naczelnych gremiów PZPR, i tak:

czytaj więcej

ZASADY FUNKCJONOWANIA JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH CZ. II

Jednostka budżetowa odprowadza do budżetu państwa całość swoich dochodów i środków zaoszczędzonych. Są jednak wyjątki w tej zasadzie, dla przykładu mocy ustawy’ o lasach, nadleśnictwa /będąc jednostkami budżetowymi/ oszczędności w wydatkach, w działalności administracyjnej i podstawowej przerób drewna, działalność handlowa, działalność przemysłowa/ pozostawiają u siebie, do budżetu zaś odprowadzają różnicę między przyznaną dopłatą do działalności administracyjnej i podstawowej a wartością tzw. odpisu podstawowego,

czytaj więcej

PODATEK ROLNY CZ. II

Rada gminy może obniżyć cenę skupu /określoną w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego – wynoszącą 34.88 zl za jeden kwintal żyta w oparciu o ceny skupu w pierwszych trzech kwartałach 1996 roku, co jest podstawą naliczenia podatku w 1997 roku/ przyjmowaną jako podstawa obliczania podatku rolnego na obszarze gminy1-1. Podatek bez wezwania zobowiązane są wpłacić do gminy osoby prawne i państwowe jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej /same podatek ten muszą obliczyć/. Od podatku rolnego zwolnione są:

czytaj więcej

URZĄD GMINY

Urząd gminy jest zakładem administracyjnym, państwową jednostką organizacyjną nie będącą organem administracji państwowej ani samorządowej, powołaną do stałego świadczenia usług o szczególnym znaczeniu społecznym, wyposażoną w wyodrębniony majątek i finansowaną z budżetu lokalnego. W strukturze samorządu terytorialnego urząd gminy jest jednostką organizacyjną przy pomocy której zarząd wykonuje swoje zadania. Organizację i zasady funkcjonowania urzędu określa regulamin organizacyjny uchwalony przez radę. Kierownikiem urzędu jest przewodniczący zarządu. Zarząd może określić zakres zadań, które przewodniczący zarządu może powierzyć do prowadzenia sekretarzowi gminy. Kierownik urzędu jest zwierzchnikiem służbowym pracowników urzędu i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Rady samorządu terytorialnego mocą uchwalonego przez siebie statutu zazwyczaj tworzą następujące wydziały w strukturze urzędu gminy:

czytaj więcej

Zasady pobierania podatku

W związku z budową lub modernizacją budynków inwentarskich oraz obiektów służących ochronie środowiska, zakupem i zainstalowaniem deszczowni, urządzeń melioracyjnych i urządzeń zaopatrzenia gospodarstwa w wodę oraz urządzeń do wykorzystywania na cele produkcyjne naturalnych źródeł energii /wiatru, biogazu, słońca, spadku wód/, podatnikom podatku rolnego przysługuje 25 proc., ulga inwestycyjna. Ulga w wysokości 60 proc., przysługuje także osobom prowadzącym gospodarstwo rolne i powołanym do odbycia służby wojskowej /lub zastępczej/ oraz w wysokości 40 proc. członkom rodziny w przypadku powołania do wojska osoby pracującej przed powołaniem na gospodarstwie rolnym. Z ulg korzystają też gospodarstwa posiadające grunty na terenach górskich i podgórskich oraz dotknięte klęską żywiołową – w takim przypadku można nawet zaniechać poboru podatku.

czytaj więcej

Samorząd terytorialny III Rzeczypospolitej

Reaktywowanie po wielu latach w Polsce samorządu terytorialnego, uważane jest przez wielu za najważniejsze osiągniecie w procesie budowy demokratycznego państwa. Samorząd terytorialny stal się pierwszym krokiem w kierunku demokratyzacji i decentralizacji struktur państwa. Pomimo lego, że od reformy samorządowej minęło ponad 6 lat, nie zbudowano jeszcze pełnego programu transformacji ustrojowej, nie określono też docelowego modelu ustrojowego państwa. W ramach procesu reformowania państwa, realną stała się w początkach państwa demokratycznego, reforma samorządowa polegająca na utworzeniu drugiego jej szczebla, mianowicie samorządowych powiatów. Zostało to jednak odsunięte wraz z pojawieniem się u steru rządów postaw zachowawczych. Powstanie powiatów sprawiłoby, że prawie 40 proc. wydatków publicznych przejęłyby samorządy28 /społeczności lokalne skupione w organizacjach posiadających osobowość prawną, samodzielnych/, co nie zawsze zgodne było z aspiracjami centralistycznie nastawionych ugrupowań partyjnych.

czytaj więcej

Gmina prowadzi samodzielnie gospodarkę finansową w oparciu o budżet

W ustawach regulujących system finansowy gmin podkreśla się, że gmina prowadzi samodzielnie gospodarkę finansową w oparciu o budżet. Organy samorządowe mogą swoje budżety samodzielnie opracowywać, uchwalać i wykonywać. Budżety gmin, zwane niekiedy budżetami lokalnymi, funkcjonują jako odrębne budżety obok budżetu państwa. E. Tegler twierdzi, że podstawowym zadaniem każdej gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty czyli wszystkich jej mieszkańców5-1. W budżecie gminy wyodrębnia się dochody i wydatki związane z zadaniami własnymi gminy oraz dotacje i wydatki na finansowanie zadań zleconych gminie na okres roku kalendarzowego. Zadania te należą do kompetencji administracji rządowej, a ich wykonywanie zostało na mocy ustaw przekazane gminie4. Zadania własne wynikają z obowiązku zaspokojenia potrzeb wspólnoty gminnej i obejmują sprawy:

czytaj więcej