Monthly Archives Maj 2015

POCZĄTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

Wraz z powstaniem życia społecznego i kształtowaniem się jego form organizacyjnych, powstał samorząd. Pojawił się wraz z procesem grupowania się ludzi dla skutecznego zaspokojenia indywidualnych a następnie zbiorowych potrzeb. Jego rozwój, wraz z procesem historycznym, ogarniał coraz szersze kręgi spraw, by ukształtować się w model współczesny, wypełniający niemal wszystkie funkcje lokalnego życia zbiorowego i indywidualnego.

czytaj więcej

POCZĄTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO CZ. II

W Polsce idee te znalazł:, również swoich zwolenników’. Pod ich wpływem coraz częściej zaczęto zastępować pańszczyznę pracą najemną i płaceniem czynszu. Tak uzyskiwane pieniądze motywowały do lepszej pracy i stały się motorem rozwoju wsi. Między innymi w wyniku nacisków lokalnych szlachta godziła się na tworzenie samorządów, zdając sobie sprawę z problemów, jakie mogą się dla niej zrodzić. Zdecydował jednak racjonalizm i przede wszystkim to. że nie musiała ona z każdym zawierać umowy czynszowej lecz z ich reprezentacją wyłonioną przez caty samorząd. Szlachta mogła też przekazać samorządom wiejskim wiele spraw’ i tym samych uwolnić się od stałego nadzorowania funkcjonowania wsi. Samorząd przejmując te obowiązki, mógł łatwiej sprostać tym wymogom, z uwagi na znajomość otoczenia, szczególnie potrzeb współmieszkańców, W regulowaniu życia społecznego i gospodarczego samorządy kierowały się najczęściej prawem zwyczajowym. Samorząd stanowiła gromada, czyli ogół poddanych zamieszkałych we wsi. W swojej dyspozycji mieli dobra gromadzkie, na które składały się m.in. grunty oddane do wspólnego użytkowania, wspólne pastwiska i lasy. Gromady miały osobowość prawną, stąd mogły zaciągać kredyty. Na czele gromady stali pochodzący z wyboru sołtysi i przysięgli /zwani ławnikami/ – mogli też pochodzić z mianowania szlachty spośród kandydatów przedstawionych przez gromadę, Bieżące zarządzanie sprawami gromadzkimi należało do obowiązków sołtysa i przysięgłych. W zakresie ich obowiązków było realizowanie zadań związanych z wypełnianiem przez poddanych powinności wobec dwom. Dla podniesienia sprawności zarządzania mogił zatrudniać urzędników gromadzkich, tj. pisarza, leśników i innych. Sytuacja taka przetrwała aż do zaborów.

czytaj więcej

Ustawa o samorządzie terytorialnym

W ramach planowania finansowego samorządy terytorialne winny opracowywać plany wieloletnie, odpowiednio skoordynowane z zasobami i możliwościami instytucji gminnych. Z obserwacji można wysnuć wniosek, że wiele gmin planowanie finansowe sprowadza tylko do opracowywania rocznych budżetów. W związku z tym, że praktyka nie ukształtowała konieczności proponowania wyborcom programów czy planów na całą kadencję /byłoby to przedmiotem oceny wyborców a więc całej społeczności lokalnej/, to roczne budżety bardzo często są planem niewielkiego kręgu osób uczestniczących w procedurze jego opracowywania i nie są zawsze znane większej liczbie obywateli. Aczkolwiek wyborcy oceniają pracę radnych przy okazji kolejnych wyborów, to nie jest to ocena skuteczności realizacji wcześniej zaaprobowanego przez wyborców programu, lecz ocena działań określonych niejako samoistnie przez organy gminne. Roczny budżet gminy jest podstawowym narzędziem zarządzania finansami lokalnymi. Mieszczą się w nim podstawowe źródła dochodów- i wydatków odpowiadających poszczególnym dziedzinom działalności. Budżety te powinny być podporządkowane realizacji programów wieloletnich, przynajmniej obejmujących okres całej kadencji.

czytaj więcej

SEJMIK SAMORZĄDOWY CZ. II

Obok zadań określonych ustawą o samorządzie terytorialnym, sejmik samorządowy został upoważniony /uzyskał uprawnienie/:

– do występowania do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskami o stwierdzenie zgodności ustawy z Konstytucją albo innego aktu normatywnego z Konstytucją lub uchwalą:

czytaj więcej

FINANSE LOKALNE W POLSCE CZ. II

W 1997 roku podjęto prace zmierzające do oddzielenia źródeł zasilania gmin i budżetu państwa oraz do zwiększenia roli samorządów w kształtowaniu dochodów własnych. Reforma systemu finansowania gmin ma także objąć rozszerzenie zadań własnych /kosztem zadań zleconych/ oraz zmiany w określaniu i naliczaniu subwencji142.

czytaj więcej

Dochody gmin

Dochody własne polskich gmin są ogromnie zróżnicowane. Wynika to zarówno z nierównomierności rozmieszczenia przemysłu i równie dużych różnic na poziomie rentowności, jak i ze specyfiki opodatkowania rolnictwa1-‚4. W modelu samorządu terytorialnego za jego dochody uznane zostały wpływy z następujących podatków:

czytaj więcej

Sprawne zarządzanie gminą

Ustawodawca przewidział również możliwość tworzenia miejskich stref usług publicznych przez pozostałe gminy o statusie miasta i inne z nimi związane, które otrzymałyby te same kompetencje co gminy wymienione w ustawie. Ustawa ta w opinii wielu osób jest rozwiązaniem kompromisowym wobec dążeń do tworzenia powiatów i przejmowania przez nic kompetencji organów administracji scentralizowanej.

czytaj więcej

Struktura sejmiku

W ustawie o terenowych organach administracji rządowej8-1 określone zostały obowiązki wojewody wobec sejmiku /zasady współdziałania/:

czytaj więcej

Organy nadzoru

Zazwyczaj wszystkie systemy demokratyczne, w których funkcjonują samorządy terytorialne, tworzą podstawy prawne do sprawowania nadzoru nad działalnością komunalną przez państwo. Sprawowanie tego nadzoru jest dążeniem to tego, aby gminy rozstrzygały sprawy lokalne w zgodności z prawem ustanowionym przez ustawodawcę. Stąd podstawowym kryterium nadzoru jest zgodność z prawem, rzadziej celowość rozstrzygnięć i odnosi się to generalnie do zadań zleconych i powierzonych samorządom przez organy administracji państwowej. Zgodnie z obowiązującym prawem, tylko ustawodawca ustala organy mogące sprawować nadzór nad działalnością komunalną oraz zakres tego nadzoru. Organy nadzoru mogą wkraczać w działalność komunalną tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę. W zakresie zadań własnych nadzór nad gminą sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem, zaś w zakresie zadań zleconych również w zakresie celowości, rzetelności i gospodarności. Organami nadzoru są:

czytaj więcej

Organy wykonawcze rad narodowych

Organami wykonawczymi rad narodowych były terenowe organy administracji państwowej dysponujące zapleczem urzędniczym skupionym w urzędach terenowych organów administracji państwowej:

czytaj więcej

Dochody gmin a podatki

W odniesieniu do podatku od nieruchomości, podatku od środków transportowych i podatku od posiadania psów, poczynając od 1997 roku ulegają one l7-‚ Podatki pośrednie są instrumentem, za pomocą którego państwo kształtuje pożądane zachowania konsumentów. Jest tuką lormą opodatkowania, w której następuje podmiotowy rozdział między osobą dokonującą wpłaty na rzecz państwa a osobą, którą la wpłata obciąża /najczęściej konsumenta/. corocznie podwyższeniu na następny rok podatkowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikow i wzrostu cen detalicznych towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszych trzech kwartałów roku, w którym stawki ulegają podwyższeniu w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Minister Finansów, w drodze rozporządzenia, określa granice stawek kwotowych na rok podatkowy, na podstawie komunikatu prezesa Głównego Urzędu Statystycznego ogłoszonego w’ Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” w terminie 15 dni po upływie trzeciego kwartału.

czytaj więcej

Dochody własne gmin

Ustawodawca przyzna] przewodniczącemu zarządu /wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta/ możliwość udzielania ulg, odroczeń, umorzeń oraz stosowanie zaniechania poboru podatków i opłat stanowiących dochody gminy i wpłacanych bezpośrednio na rachunek gminy...

czytaj więcej

SAMORZĄD TERYTORIALNY PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ

W wyniku działań wojennych i polityki okupanta niemal całkowite zniszczono polski aparat administracyjny. U schyłku wojny funkcjonowały dublujące się struktury państwa podziemnego, !edne podporządkowane rządowi emigracyjnemu w Londynie, drugie zaś Krajowej Radzie Narodowej. W okresie kończącej się wojny i narzuceniu Polsce nowego ustroju, władze z konieczności utrzymały, przy niewielkich modyfikacjach, przedwojenny model samorządu terytorialnego, W aktacli normatywnych tego okresu, mianowicie ustawie z dnia i 1 września 1944 roku o organizacji i zakresie działania rad narodowych oraz dekrecie PKWN z 23 listopada 1944 roku o organizacji działania samorządu terytorialnego10, określono jednoslki samorządu terytorialnego, jako korporacje prawa publicznego, reprezenlowane przez właściwe rady narodowe i realizujące określony przepisami prawa zakres administracji publicznej o znaczeniu lokalnym – samodzielne, w ramach ustanowionych środków nadzoru. Hyla to próba skojarzenia klasycznej koncepcji samorządu terytorialnego i radzieckiego modelu rad. Korzystając zc stosunkowo dużej samodzielności w rozwiązywaniu spraw lokalnych, ówczesne samorządy prowadziły działalność gospodarczą oraz nadzorowały funkcjonowanie szkól, szpitali i urządzeń komunalnych /zieleń, pralnie, gaz, oświetlenie/. Samorządy funkcjonowały na szczeblu gmin, powiatów i województw. Ich organami stanowiącymi były odpowiednie rady narodowe a wykonawczymi, na szczeblu województw1 i powiatów – wydziały kierowane przez wojewodów i starostów’, w miastach i gminach zarządy, na czele których stali odpowiednio: prezydenci, burmistrzowie i wójtowie. Budżety gmin opierały się przede wszystkim o tzw. własne dochody sięgające 65 – 90 proc. wydatków’. Środki te pochodziły głównie z majątku stanowiącego własność komunalną. Począwszy jednak od 1946 roku następowała stopniowa nacjonalizacja tego majątku. W pierwszym rzędzie odnosiło się to do zakładów użyteczności publicznej o ponadgminnym zakresie działania, zakładów’ o największej rentowności oraz komunalnych kas oszczędności przejętych w 1948 roku przez NBP.

czytaj więcej

PODATEK ROLNY

W odniesieniu do gmin wiejskich, stanowi on zazwyczaj znaczącą pozycję w dochodach samorządu terytorialnego. Podatek ten nałożony jest na osoby Fizyczne, prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej oraz dwie lub więcej osób fizycznych lub prawnych prowadzących wspólną gospodarkę rolną, które są właścicielami, samoistnymi posiadaczami gospodarstw rolnych lub gospodarujących na gruntach będących własnością Skarbu Państwa lub gminy. Obowiązek podatkowy nie dotyczy Skarbu Państwa i gmin. Zgodnie z Ustawą o podatku rolnym180, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty gospodarstw rolnych/ za gospodarstwo rolne uważa się obszar użytków rolnych, lasów i gruntów leśnych, gruntów pod stawami oraz gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej I ha lub o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha przelicze-

czytaj więcej